X edycja akcji Polscy Okuliści kontra Jaskra – bilans dekady i wyzwania na przyszłość w diagnostyce i leczeniu jaskry – to temat konferencji prasowej, która odbyła się we wtorek, 3 marca 2026 r. w Centrum Konferencyjnym PAP w Warszawie. Inauguracja X edycji akcji organizowanej przez Polskie Towarzystwo Okulistyczne, była okazją do podsumowania dotychczasowych działań oraz omówienia wyzwań w diagnostyce i leczeniu jaskry w kolejnych latach.

O problemie

Jaskra jest jedną z najpoważniejszych chorób oczu na świecie. Choruje na nią około 78 milionów osób, a według prognoz do 2040 roku liczba pacjentów może przekroczyć 111 milionów. W Polsce zmaga się z nią ok. 800 tys. osób, z czego niemal połowa nie jest świadoma, że choroba stopniowo prowadzi do utraty wzroku. Eksperci podkreślają, że choć jaskra najczęściej dotyka osoby po 60. roku życia, coraz częściej rozpoznawana jest również u dzieci, a nawet u noworodków. Wczesną diagnozę utrudnia fakt, że przez długi czas rozwija się ona bezobjawowo. Kluczowe znaczenie dla zahamowania jej rozwoju ma wczesne wykrycie oraz wdrożenie leczenia.

Bezpłatne badania

W ramach akcji każdy chętny będzie mógł między 8 a 14 marca br. skorzystać z bezpłatnych badań okulistycznych w placówkach służby zdrowia, które przyłączyły się do inicjatywy. W tym roku w akcji uczestniczy X gabinetów okulistycznych z Y miejscowości w całej Polsce.

Lista placówek dostępna jest na stronie: www.tydzienjaskry.pl

Prof. dr hab. n. med. Ewa Mrukwa-Kominek, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, przypomniała, że podczas poprzednich edycji akcji okuliści przebadali blisko 20 tysięcy osób w całej Polsce, z czego około aż 40 proc. skierowano do dalszej diagnostyki i leczenia.

– Ta akcja ma na celu zwiększenie świadomości pacjentów i lekarzy, a także wykrywalności jaskry poprzez poszerzenie badań diagnostycznych i kierowanie na nie osób, które mogą być zagrożone chorobą, szczególnie jeśli wcześniej się nie badały lub są obciążone genetycznie – powiedziała prof. Ewa Mrukwa-Kominek. Profesor podkreśliła również wdzięczność Towarzystwa wobec gabinetów i przychodni, które angażują swój czas i zasoby, aby umożliwić pacjentom dodatkowe wizyty w ramach akcji.

Prof. dr hab. n. med. Jacek P. Szaflik, przewodniczący Sekcji Jaskry PTO, zwrócił uwagę na dynamiczny rozwój metod leczenia jaskry, szczególnie w zakresie technik mikrochirurgicznych i laserowych.

– Postęp, który dokonuje się w leczeniu jaskry, ma realne przełożenie na bezpieczeństwo wzroku pacjentów. Warunkiem powodzenia jest jednak szybka i trafna diagnoza. Tylko ona pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i prowadzić je w sposób przemyślany i konsekwentny – podkreślił prof. Szaflik.

Inicjatorka akcji, prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek, przewodnicząca Sekcji Schorzeń Rogówki PTO, zaznaczyła, że jaskra wymaga stałego monitorowania, nawet po przeprowadzonych zabiegach.

– Jaskra jest złożoną, wieloczynnikową chorobą, dlatego dla osiągnięcia długotrwałych efektów konieczna jest współpraca z lekarzami innych specjalności – kardiologami, internistami, neurologami czy pediatrami – zaznaczyła prof. Grabska-Liberek.

Eksperci wskazują, że za rozwój jaskry w dużej mierze odpowiadają czynniki genetyczne – nawet około 65 proc. przypadków choroby może mieć podłoże dziedziczne. Do czynników ryzyka należą m.in. wiek powyżej 35 lat, niskie ciśnienie ogólne krwi, intensywnie leczone nadciśnienie, migrena, objawy naczynioskurczowe (stale zimne dłonie i stopy), podwyższone ciśnienie w oku czy krótkowzroczność powyżej -4.0.

O doświadczeniu pacjenta opowiedział m.in. projektant wnętrz Tomasz Pągowski. Podczas rutynowego badania wzroku stwierdzono u niego podwyższone ciśnienie w oku i zalecono krople. Po dwóch latach, podczas kolejnej wizyty u okulisty, okazało się jednak, że choruje na zaawansowaną jaskrę obu oczu.

– Kiedy opowiedziałem rodzinie o diagnozie, moja mama przyznała, że od kilku lat również stosuje krople na jaskrę. Nie wiedziała jednak, że choroba może być dziedziczna i że powinienem się regularnie badać. Moi synowie już to wiedzą – powiedział.

Eksperci podkreślili również, że jaskra może występować także u dzieci. O swoich doświadczeniach opowiedział Bartosz Radomski, u którego chorobę zdiagnozowano w dzieciństwie. Przeszedł 34 zabiegi operacyjne i obecnie porusza się z psem przewodnikiem.

Dr hab. n. med. Wojciech Hautz, kierownik Kliniki Okulistyki w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Międzylesiu, zwrócił uwagę, że objawy jaskry u dzieci bywają bagatelizowane.

– Podobnie jak w przypadku dorosłych, kluczowe znaczenie ma jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby. Im wcześniej zostanie zastosowane leczenie – w przypadku dzieci zawsze operacyjne – tym większa szansa na zachowanie dobrej ostrości wzroku – powiedział.

Wśród objawów, które powinny zaniepokoić rodziców, wymienił m.in. tzw. „duże, ładne oczy”, łzawienie, światłowstręt, kurcz powiek oraz niewyjaśniony płacz dziecka.

Światowy Tydzień Jaskry jest międzynarodową inicjatywą World Glaucoma Association. Celem kampanii jest zwrócenie uwagi na jaskrę jako jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty oraz podkreślenie znaczenia wczesnej diagnostyki i leczenia. W działaniach edukacyjnych uczestniczy ponad 100 krajów.

W konferencji udział wzięli (w kolejności wystąpień):

Prof. dr hab. n. med. Ewa Mrukwa-Kominek
Temat: X edycja akcji „Polscy Okuliści kontra Jaskra” – bilans dekady i plany na przyszłość

Dr hab. n. med. Anna Zaleska-Żmijewska
Temat: Epidemiologia jaskry: skala problemu i potrzeba wczesnych badań

Prof. dr hab. n. med. Marcin Stopa
Temat: Czy jaskra to tylko choroba nerwu wzrokowego? Objawy, które łatwo przeoczyć

Prof. dr hab. n. med. Marta Misiuk-Hojło
Temat: Czynniki ryzyka jaskry

Dr hab. n. med. Wojciech Hautz
Temat: Jaskra u dzieci – co powinien wiedzieć każdy rodzic?

Prof. dr hab. n. med. Tomasz Żarnowski
Temat: Indywidualizacja leczenia jaskry

Lek. med. Wojciech Maruszczyk
Temat: Czy zabiegi laserowe pozwolą w najbliższej przyszłości wyleczyć jaskrę?

Prof. dr hab. n. med. Jacek P. Szaflik
Temat: Mikroinwazyjne operacje łączone w nowoczesnej chirurgii jaskry – dlaczego dwa w jednym jest lepsze od oddzielnych zabiegów?

Prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek
Temat: Neuroprotekcja i neurostymulacja w okulistyce – czy możliwa jest regeneracja nerwu wzrokowego?

Prof. dr hab. n. med. Bożena Romanowska-Dixon
Temat: Co oferuje nam sztuczna inteligencja w diagnostyce jaskry i jaki jest jej wpływ na okulistykę w przyszłości?

Podziękowania

Dziękujemy wszystkim Ekspertom, Gościom Specjalnym, Partnerom, Sponsorom, przedstawicielom organizacji zrzeszającym pacjentów oraz mediom za udział w konferencji.

Szczególne podziękowania kierujemy do Gości Specjalnych:

Małgorzaty Pacholec – Prezes Stowarzyszenia Retina AMD Polska,
Elżbiety Oleksiak – Kierownika Centrum Rehabilitacji, reprezentantki Polskiego Związku Niewidomych w Forum Dialogu oraz Rady Organizacji Pacjentów powołanej przez Ministra Zdrowia,
Małgorzaty Szumowskiej – Dyrektor Generalnej Niewidzialnej Wystawy, Prezes Fundacji Centrum Edukacji Niewidzialna,
oraz Andrzeja Brzezińskiego – Prezesa Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych, członka zwyczajnego Okręgu Mazowieckiego oraz dyrektora Instytutu Tyflologicznego PZN.

Z dumą informujemy, że tegoroczna akcja została objęta Honorowym Patronatem: Marszałka Sejmu RP, Marszałka Senatu RP, Wojewody Mazowieckiego, Marszałka Województwa Mazowieckiego, Naczelnej Izby Lekarskiej, Związku Województw RP, Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy oraz Prezydenta Białegostoku.

Dziękujemy również patronom medialnym: MedExpress, Gazecie Optyka, Magazynowi Lekarza Okulisty, Net4Doctor, Magazynowi Oko, Światu Medycyny i Farmacji oraz Rynkowi Zdrowia.

Szczególne podziękowania kierujemy także do partnerów tegorocznej edycji akcji:
ABJ Vision, Adamed, Alcon, Bausch & Lomb, Consultronix, MagnaPharm, Ofta, Polpharma, Santen, Thea Polska, Viatris – bez których tegoroczna inicjatywa nie mogłaby się odbyć.

Retransmisję spotkania będzie można obejrzeć pod poniższym linkiem:
https://www.tydzienjaskry.pl/konferencja-prasowa